Η δημοκρατία δεν χρειάζεται μόνο καταδίκη της βίας. Χρειάζεται θεσμούς που την προλαμβάνουν.

Η δολοφονία της μητέρας της Αφροδίτης Νέστορα συγκλόνισε όλους μας. Εκφράζω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην ίδια και στους οικείους της.

Σε μια δημοκρατική κοινωνία δεν υπάρχει καμία απολύτως ανοχή στη βία. Όμως η καταδίκη, όσο αυτονόητη και αν είναι, δεν αρκεί. Η πολιτική οφείλει να αναζητά και τις αιτίες των φαινομένων, όχι μόνο να περιγράφει τα αποτελέσματά τους.

Η βία δεν γεννιέται από τη μία στιγμή στην άλλη. Αναπτύσσεται μέσα σε ένα περιβάλλον τοξικότητας, φανατισμού και απαξίωσης του πολιτικού αντιπάλου. Ξεκινά από τη δολοφονία χαρακτήρα, από τις προσωπικές επιθέσεις, από τις απειλές, από την υποκίνηση μίσους και από τη λογική του ότι όποιος διαφωνεί δεν είναι αντίπαλος αλλά εχθρός.

Αυτό το κλίμα απομακρύνει τους αξιόλογους και υπεύθυνους ανθρώπους από τα κοινά. Όχι επειδή  φοβούνται να χάσουν μια εκλογή. Αλλά επειδή φοβούνται το προσωπικό κόστος της συμμετοχής τους στην πολιτική. Και όταν οι αξιοπρεπείς πολίτες αποσύρονται, η δημοκρατία γίνεται φτωχότερη.

Γι’ αυτό πιστεύω ότι έχει έρθει η ώρα να μιλήσουμε περισσότερο για την πρόληψη και λιγότερο για τη διαχείριση των συνεπειών. Η χώρα χρειάζεται θεσμούς που ανανεώνουν το πολιτικό σύστημα, προστατεύουν όσους συμμετέχουν στα κοινά και επιβάλλουν κανόνες πολιτικού πολιτισμού.

Καταθέτω τρεις συγκεκριμένες προτάσεις που θα συμβάλλουν στην εύρυθμη λειτουργία της πολιτικής:

Πρώτον, να θεσπιστεί όριο δύο συνεχόμενων θητειών για τα κορυφαία δημόσια αξιώματα: προέδρους φορέων, δημάρχους, περιφερειάρχες και πρωθυπουργό. Έτσι θα αμβλυνθεί το δημοκρατικό έλλειμμα και η πολιτική θα γίνει πάλι κτήμα όλων και όχι προσωπική ιδιοκτησία των λίγων.

Δεύτερον, όλοι όσοι συμμετέχουν στη δημόσια ζωή και στον δημόσιο διάλογο πρέπει να προστατεύονται ουσιαστικά και νομικά από οργανωμένες εκστρατείες συκοφάντησης, από κακόβουλα προσωπικά σχόλια και από δημόσια παρότρυνση βίας, όπου και αν παρατηρείται η εκδήλωσή τους.

Τρίτον, το ίδιο το Κοινοβούλιο οφείλει να δώσει πρώτο το παράδειγμα. Το Προεδρείο της Βουλής πρέπει να εφαρμόζει αυστηρότερα τον Κανονισμό και να επιβάλλει πραγματικές κυρώσεις όταν ο δημόσιος λόγος εκτρέπεται σε προσωπικές επιθέσεις, ύβρεις ή παρότρυνση μίσους. Η στέρηση μέρους της βουλευτικής αποζημίωσης ή άλλες ουσιαστικές πειθαρχικές κυρώσεις μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά.

Η ευθύνη, όμως, δεν ανήκει μόνο στην Πολιτεία. Ανήκει σε όλους μας. Στα πολιτικά κόμματα, στους βουλευτές, στην αυτοδιοίκηση, στα μέσα ενημέρωσης, στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και σε κάθε πολίτη. Ο δημόσιος διάλογος δεν μπορεί να στηρίζεται στην τοξικότητα και στον διχασμό. Πρέπει να στηρίζεται στον σεβασμό, στα επιχειρήματα και στη δημοκρατική συνύπαρξη.

Η καλύτερη άμυνα απέναντι στη βία δεν είναι μόνο η αυστηρή τιμωρία της.

Είναι η πρόληψή της.

Με ισχυρούς θεσμούς. Με ανανέωση στην εξουσία. Με κανόνες που προστατεύουν όσους συμμετέχουν στα κοινά. Και με μια πολιτική που επιστρέφει στην ουσία της: να λύνει προβλήματα, να ενώνει τους ανθρώπους και να υπηρετεί τη δημοκρατία.

Παναγιώτης Π. Κουνάκης

Αν. Γραμματέας Τουρισμού ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής